1921 жылы 22 наурыздан шыға бастады
Бастапқы
АЙТЫЛҒАН СӨЗ
Қазіргі адамдар «бірің өліп, бірің қал» дегенді мықтап ұстанып алған. Өйткені адамдар ешкімге сенбейді, сенейін десе есітетін әңгімелерінің бәрі өтірік. Сондықтан бәріміз ас үйде отырып, үстелді тоқпақтап, революция жасаймыз, көшеге шыққанда үнсіз қаламыз, өкінішке орай, осылайша екі жүзді болып барамыз.
Автор: Болат Атабаев, театр режиссері
Информационный сервер xFRK: валютные баннеры для Вашего сайта
Жас Алаш №42 (16020) 28 мамыр, бейсенбі 2015
31 мамыр – саяси қуғын-сүргiн және ашаршылық құрбандарын еске алу күнi
Саяси қуғын-сүргiн құрбандарының бiрi – мемлекет және қоғам қайраткерi Алтынбек Сәрсенбайұлы 2004 жылғы сұхбаттарының бiрiнде былай деп едi: “Тарихта әртүрлi iз қалдыруға болады: тарихқа абыроймен кiруге болады, керiсiнше, “қара таңбамен” қалуға да болады. Бiреудiң ойынында маңызды қызмет атқарсаң да...”. А.Сәрсенбайұлының өзi тарихқа абыроймен кiрдi. Мемлекеттiң көшiн тура жолға салғысы келген қайраткер ретiнде, саяси реформалар жүргiзуге тырысқан саясаткер ретiнде. Жыл сайын 31 мамырда саяси қуғын-сүргiн құрбандарын еске алу күнiн атап өтiп жүрмiз. Құрбандарға арнап құран бағыштаймыз, құлаш-құлаш мақала жазамыз. Бәрi дұрыс. Бiрақ бiз биыл қазақтың сүт бетiне шығар қаймақтарын сылып алып құрбан еткен жауыздарды да бiр уақ “көрден суырып”, сұраққа алуды жөн көрдiк...

Өзге елдi қайдам, қазақ тәуелсiздiк үшiн қан төктi. 86-дағы көтерiлiс Кеңестiк режимнiң сұрқиялығына берiлген алғашқы соққы едi дегендi көкiрегiнде көзi бар тарихшылар тегiн айтып жүрген жоқ. Қазақтың қайсар ұл-қыздары әлемдi дүрiлдеткен дүлей билiкке қасқайып қарсы тұрды. Қанын төгiп, жанын берiп, Кремльдiң керегесiн теңселттi. Қайрат, Ләззат, Сәбира, Ербол... Құрбандар тiзiмi мұнымен бiтпейдi. Қаншама жастар денсаулығынан айырылды, қаншасы түрмеге қамалды, нешесi оқудан шығарылып, жұмыстан қуылды?

Алматы облысы, Қарасай ауданына қарасты Жаңатұрмыс ауылындағы мектеп мұғалiмi Айман Сағидуллаеваның айтқан ащы шындығы қоғамды дүр сiлкiнттi десек, артық болмас. Ауылдың қарапайым ғана ұстазын ашындырған не мәселе? Даудың басы Айман жұмыс iстейтiн орта мектеп директоры Лейла Кигиз­баеваның өз қарамағындағы мұғалiмдердi сәуiрдiң 4-iнен 13-iне дейiн он күн бойы сенбiлiкке шығаруынан басталады. 

Жақында Ұлттық банк төрағасы Қайрат Келiмбетов қаржы саласына қатысты маңызды шешiмдер қабылданғанын мәлiмдеп, оларды тiзiп шықты. Бұлардың алғаш­қысы – Ұлттық банк пен Қазақстан қор биржасын Астанаға көшiру және Астананы халықаралық қаржы орталығына айналдыру. Екiншi бастама – 12-36 ай iшiнде теңгенiң құбылмалы бағамына өту. Және ең соңғысы – зейнетақы активтерiнiң белгiлi бiр бөлiгiн басқаруды жекеменшiк компанияларға тапсыру. Бiз бұл бастамалардың дұрыс-бұрыстығы мен нарыққа қалай әсер ететiнiн Қаржылық тұтынушылар одағының жетекшiсi Айдар ӘЛIБАЕВтан сұрап көрген едiк.
АЛАЙДА ӘЗIРГЕ IС-ҚИМЫЛ АРЗАН АҚЫЛ АЙТУДАН АСПАЙ ТҰР
Мемлекеттiк қызмет iстерi және сыбайлас жемқорлыққа қарсы iс-қимыл агенттiгi туралы ел iшiнде түрлi әңгiмелер айтылып жүр. Бұрынғы агенттiк жемқорлықпен күресетiн едi, қазiргi агенттiк жемқорлыққа қарсы iс-қимыл жасайды. Бiрақ күресу мен iс-қимыл жасаудың арасында не айырмашылықтың барын, бұрынғы агенттiктi таратып, оның орнына жаңасын құрғанның кiмге тиiмдi болғанын қарапайым халық түсiне бермейдi. Бiр бiлетiнiмiз, ескi де жаңа агенттiк
Осыдан тура ширек ғасыр бұрын “Азамат” газетiнде (01-16.04.1990 ж.) жарияланған “Қазақ ғарышкерiн ХХ ғасырда көремiз бе?” атты көлемдi мақаламда мен былай деп жазған екенмiн:  “Космодром орнады, оның қажетiне миллиардтармен өлшенетiн қыруар қаржы жұмсалды. Сарысы бар, қоңыры бар, орысы бар, қазағы бар, малшысы бар, шахтерi бар, бүкiл халықтың маңдай терi сiңген есепсiз-қисапсыз қаржы.
31 мамыр – саяси қуғын-сүргiн және ашаршылық құрбандарын еске алу күнi
Өтебай Қанахинның “Нәубет” кiтабынан (Алматы, “Жалын” баспасы, 1990ж.) алынған бұл үзiндi естелiк иесiнiң көзiмен көргендерi, бастан кешкендерi негiзiнде жазылған. Кешегi күннiң шынайы ақиқаты ғана емес, мұны сол кезеңдегi билiк басында болғандар­ға тағылған айып, бұлтартпас айғақ ретiнде қабылдайық. Мен қазiр алпыстың бе­сеуiн­демiн. Ал ендi сол бiр тоғыз жасымда өзiм және мен сияқтылар басынан кешкен, бүкiл елдi есi­нен тандырып, халықты –қалың қазақты зар илеткен, атаны баладан, баланы анадан, iнiнi ағадан, сiңлiнi ападан, ағайынды туыстан, жақынды бауырдан жаппай айырып, неше миллион адамды – жасы бар, кәрiсi бар, ересегi бар, балғыны бар,

Соңғы жылдары елiмiзде түсiнiксiз әрi жұмбақ экологиялық проблемалар көбейiп кеттi. Калачи ауылының халқы жаппай ұйқыға кетсе, оның артынан Березовка да қалғып кете барды. Биыл тағы бiр мәселе төбемiзден жай түсiргендей болды. Үш облыста мыңдаған ақбөкендер уланып, Қызыл кiтапқа енген жануардың үштен бiр бөлiгi қырылып қалды. Каспийдiң итбалықтары да жыл сайын азайып келедi. Мамандар оның бәрiн өздiгiнше топшыласа да, мәселенiң түп тамыры белгiлi.

Т.Медетбек –70
Аса көрнектi ақынымыз, ҚР Мемлекеттiк сыйлығының иегерi, қоғам қайраткерi Темiрхан Медетбектiң 70 жасқа толуына байланысты Н.Жантөрин атындағы Маңғыстау облыстық музыкалық-драма театрында ақынның арнайы кешi өттi. Маңғыстау облысының әкiмi Алик Айдарбаев ақынға шығармашылық табыс тiлеп, арнайы құттықтады.
М.Байғұт –70
“Ақтөбе облысы” деген кезде есiңiзге ең әуелi кiм түседi? Амангелдi Айталы! Сол сияқты, “Оңтүстiк Қазақстан облысы” деген кезде ең алдымен есiңiзге Мархабат Байғұттың есiмi оралатыны да белгiлi. Бұл – Мархабат Байғұттың бiр облыстың рухани келбетiне, рухани темiрқазығына айнала алғанын бiлдiрсе керек. “Тұлғаның рөлi”, “тұлғаның орны” дегенiмiз де осы!

Құлпырған даламен күн шуағына рахаттанып, жаяу, шаршамай, шалдықпай келе жатырмын. Маңайым – жемiстерi әбден пiсiп, жерге түсiп жатқан иран бақ. Көз ұшында шыңдарын қар басқан алып таулар көрiнедi. Ол жақтан жанымды жадыратып, самал есуде. Құрма ағаштарының бұтақтарын мекендеген сайрауық құстар тамылжыта ән салуда. Жерде шашылып жатқан алқорылардан уысымды толтыра асап-асап аламын. Қарным тоқ, уайымым да жоқ секiлдi.

Кеңестiк кезеңнiң солақай саясаты қазақ елiнiң сауатты азаматтарын қудалаумен бiрге қазақтың ауқатты азаматтарын жою саясатын да қатар жүргiздi. Елiмiз өз тәуелсiздiгiн алып, етек-жеңiмiздi жинаған соң нақақтан-нақақ айдауға түсiп, атылып кеткен боздақтарды ақтап, саяси қуғын-сүргiн құрбандарын еске алу күнiн атап өтiп келемiз. Менiң нағашы жұртым да сол зобалаңды басынан өткiздi, Әрине, олармен бiрге менiң анамның да көрмегенi жоқ.

Оқу жылы толығымен бiткен, жексенбiлiк таңдардың бiрi едi. Әжеме шай берiп болған соң, теледидар алдына жайғасып, әдеттегiдей “Қазақстан” ұлттық арнасына қостым. Арнада “Жек­сенбiлiк таң” бағдарламасы болып жатыр екен. Оның қонағы – белгiлi айтыскер ақын Айнұр Тұрсынбаева. Қуанып кеттiм. Себебi айтыс сүйер қауымның бiрiмiн.

Жақында “Жас Алаштан” (№38, 11 мамыр, 2015 жыл) Нұртай Қыдыралы­ұлының “Сәлем – сөздiң анасы” деген тағлымы мол мақаласын оқыдым. Менiң де айтарым бар. Кезiнде ұстазымыз Рахым Сатайұлы: “...Мына жас жеткiншектердiң сәлемдесуi ұнамайды маған, сыртынан қарасаң, өзбек әйелдерiнiң хал сұрасуына қатты келедi” деушi едi. Расымен де солай.

...“Мектеп бiтiргенiмiзге – 10 жыл. Бәрiмiз кездеспек­пiз...”, “...Отыз жыл болыпты. Ақша жинап жатырмыз...”, “Қырық жыл! Арты тойға ұласады. Мектепте кездесемiз”. Мен бiр айдан берi осындай әңгiменiң талайын естiдiм. Балалық шақ – бал дәурендi еске алғанға не жетсiн, шiркiн?! Алғашқы ұстаздар, алғаш­қы “бестiк”, парталас достар... Әрине, олармен кездесу әрбiр адам үшiн қуаныш. Бiрақ...

ҚР ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң орман шаруашылығы және жануарлар дүниесi комитетiнiң басшысы Б.Азбаевтың бұйрығымен биылғы жылдың 1 мамыры мен  31 мамыры аралығында “Таза су айдындары” табиғатты қорғау акциясы өттi. Алматы облыстық орман шаруашылығы және жануарлар дүниесi аумақтық инспекциясы осы акция барысында жемiстi жұмыс iстедi.

Оқырман шығармашылығынан
Жарысушы еңдер, зымырап соққан желменде,
Жарысушы еңдер, көлденең өткен елменде.
Лақтар кезде, барлығың кенет қырылып,
Ақбөкендерiм не зауал келдi сендерге.
Мектептерде оқу жылы аяқталар тұста ата-аналар арасында бiраз әбiгерлiк басталады. Өзiм мектепке тұра жүгiретiндердiң қатарынан емеспiн, жыл бойы тек екi рет қана ата-аналар жиналысына қатысамын. Басқа уақытта мектепке бас сұқпаймын.  Бастауышпен қоштасу деген жатқан бiр машақат екен. Қызым 4-тi бiтiрмек, жиналыста белсендi шешелер екi бiлектерiн сыбанып алып, соңғы қоңыраудан соң қай мейрамханада атап өтудi қызу талқылауға кiрiстi.
Спортта жауапкершiлiгi мол әрi тиянақтылықты талап ететiн бiр жұмыс бар. Ол – қазылық ету. Төрешi қара қылды қақ жарып, әдiлдiктi айта алса ғана сыйлы болмақ. Көп жағдайда спортшының тағдыры төрешiлерге байланысты екенi ақиқат. Олимпиада ойындарында төрешiлiк мiндетiн абыроймен атқарған азаматтардың бiрi – Берiкбол Қасымханов. Бейжiң ойындарының финалында қазылық еткен ең жас төрешi болғанын бүгiнде ұмытқанымыз жоқ. Төрешiлiкпен қатар, Мьянма ұлттық құрамасының бас бапкерi болғаны да көпшiлiкке мәлiм. Жағалауын мұхит шайып жатқан елдiң боксшыларын дайындап, қандай құрметке бөленгенiн Берiкбол ағаның өзiнен сұраудың сәтi түстi.
ЖАСТАР ЖАРҚЫРАП КӨРIНДI
Талдықорғанда жазғы спартакиада аясында бокстан ел бiрiншiлiгi мәресiне жеттi. Ұлттық құраманың белдi боксшыларының денi қатыспаған бiрiншiлiкте жастар жарқырап көрiндi. Биылғы бiрiншiлiкте кiм­дердiң бағы жанғанын айтайық. 49 келiде Мардан Бе­рiк­баев ел чемпионы атанса, 52 ке­лiде Азат Махметов, 56 келi­де Дидар Өтелбаев, 60 келi­де бiрiншiлiктiң “жасамыс