1921 жылы 22 наурыздан шыға бастады
Бастапқы
САУАЛНАМА
АЙТЫЛҒАН СӨЗ
“Мен әлемнiң 141 елiн аралаған адаммын. Солардың iшiнде өз мемлекетiнде өз тiлiнде өмiр сүре алмай отырған бейшара халықты көрдiм. Ол – қазақтар”
Автор: Италияның қазiргi заманғы кәсiпкерi, жиһанкез Реналью Гаспирин
Информационный сервер xFRK: валютные баннеры для Вашего сайта
Жас Алаш №24 (16002) 27 наурыз, жұма 2015
Көңiлi көктемдей шалқыған жамағатқа Жаңа жылда жаңа айдар ұсынғанды жөн көрiп, оған “Ақ жағаның астары” деген “ныспы” белгiледiк. Жобасын түсiнiп отырған шығарсыз, қадiрлi оқырман, бiлегi жуан билер мен кердеңдеген көсемдерге ендi осы айдарды қамшы ғып үйiремiз. Халқына қызмет қыла ма, әлде қожайыны мен құлқынына ғана құл бола ма, сөзi мен iсi сәйкесе ме – соның сырын ашамыз. Жеген-жұтқанын желкесiнен шығармасақ та, мойнындағы майлы терден жағасының астарына байланған “сарала-сатпақты” көз алдыңызға көлденең тартпақ ойымыз бар. Кiмнiң кiм екенiн соған қарап танисыз, соған қарап ұғасыз.

Астанада Қазақстан президентi Назарбаевпен, Белоруссия басшысы Лукашенкомен өткен кездесуде Кремль жетекшiсi Владимир Путин Еуразиялық одақ атты экспансионистiк жобаға бiрiккен елдердi дүр сiлкiндiрген мәлiмдеме жасады: жақын уақытта үш мемлекеттiң монетарлық саясатын реттеп, ортақ валюта енгiзу ұсынысын көтердi. Назарбаев өзiне тән саяси бұл мәселеге терең бойламай, үндемей құтылуды жөн көрсе, Лукашенко Астана жиынынан соң Белоруссия үшiн ортақ валюта енгiзудiң тиiмсiздiгiн мәлiмдедi.

25 наурызда Қазақстан Республикасының президенттiгiне үмiткерлердi тiркеу аяқталды. Сонымен президент болудан үмiткерлер – Н.Назарбаев, коммунист Тұрғын Сыздықов, өзiн ұсынушы Әбiлғазы Құсайынов. Орталық сайлау комиссиясы (ОСК) Л.Қойшиева, Қанат Тұрагелдиев, Жарылқап Қалыбай және Хасен Қожа-Ахметтi үмiткер ретiнде тiркеуден бас тартты. Себеп – тiркелуге қажет құжаттардың түгел еместiгiнде.

КУАЛА-ЛУМПУРДЕГI ТОЙҒА БОЛАТ НАЗАРБАЕВ НЕГЕ БАРМАДЫ?
Наурыздың 19-ы күнi қазақстандық Данияр Кесiкбаев Малайзия премьер-министрi Наджиб Разақтың қызы Нұрияна Наджваны жар еттi. The Straits Times басылымының жазуынша, қыз ұзату тойы малай премьер-министрiнiң ресми резиденциясында өткен. Той куәгерлерiнiң сөзiне қарағанда, Наджиб Разақ жалғыз қызын өз қолымен ұзатып салыпты.
“Дидардың” сайтын қарап, әкiмнiң айтқанын бiз де тыңдадық. “Бүлдiрген” түгi жоқ, тек әпербақандығын айғақтапты. Әңгiме коммуналдық қызметтiң ақысына қатысты екен. Қала тұрғындарының қарызы 533 миллион 646 мың теңгеге жеткен. Әрине, құптарлық көрсеткiш емес. Алайда қала әкiмi қоластындағыларға соның себебiн анықтауды тапсырмайды, қалайда қарызды қайтарудың “тың тәсiлiн” ұсынады.

Ауылдағы ағайынның негiзгi күнкөрiсi – қорасындағы азын-аулақ малы. Халқымыз амандық-саулық сұрасқанда “Мал-жаның аман ба?” деп бастайтыны да сондықтан. Ал бiзге хабарласқан Т.Рысқұлов ауданы, Көкдөнен ауылының тұрғыны Төрехан Қадiров “мал ашуы – жан ашуын” тудырып отырғанын ашына айтты. Тiптi, қорасындағы сиырларының қолды болып бара жат­қанын өздерi көрiп полицияға хабарлас­қанына қарамастан, қылмыстық iс созбалаңға салынып келедi екен. 

Жаңаөзен қаласында 18 наурыз күнi, “ҚазМұнайГаз” “Барлау Өндiру” АҚ-ның демеушiлiгiмен “Жұлдызай” корпоративтiк қоры мүмкiндiгi шектеулi балаларды сауықтыру орталығын ашты. Бұл сауықтыру орталығына “Рахмет Өтесiнов атындағы дене шынықтыру-сауықтыру кешенiнiң” iшiнен арнайы орын берiлдi.Сауықтыру емдеу орталығының ашылуына басты себеп: Жаңаөзен қаласында халық са­ны жыл сайын өсiп барады. Бұл, әрине, қуанарлық жағдай, бiрақ өкiнiштiсi:
Бiрiккен Ұлттар Ұйымының мәлiме­тiне сүйенсек, дүниежүзiнде жыл сайын 15 миллиондай адам туберкулез дертiн жұқтырса, оның 2 миллионға жуығы осы дерттен көз жұмады. Бiздiң елiмiзде де туберкулез ауруы әлi азайған жоқ. Мамандар бiздегi статистикалық көрсеткiштiң төмен­дегенiн айтса да, әлi қуануға ертерек. Неге десеңiз, Қазақстанда биылдың өзiнде тiркеуде тұрғандардың саны 146 мың 400-ге жеткен. Тiркелмегенi қаншама?!

Қазақтың салт-дәстүрi әлем­дегi ең өнегелi, қазақтың тiлi әлемдегi ең бай, қазақ хал­қының өзi әлемдегi ең дана халықтардың бiрi деп бiлемiн. Қазiргi таңда осы дана халқымыз өзiнiң ұлттық құндылықтарын жоғалта бастағандай. Бозбала мен бойжеткендерi­мiз шетелге елiк­теп, еуропалық, америкалық жеңiлтек сән үлгiлерiн жөн-жосықсыз киiп бiр шаршатып едi, ендi келiп “араб” елiнiң “хиджабы” мен “қысқа шалбары” екiншi жағымыздан соққы болып тиiп жатыр. Көшеде кетiп бара жатып “оранып” алған өрiмдей жас қыздарымыз бен самайы ағарған апаларымызды көремiз.

Қазiр Рудный қаласында тұратын Жаңаберген ағам айтқан мына оқиғаны өз­дерiңiзбен бөлiскiм келедi. Жәкең 2002 жылы елге өзiнiң жүк көлiгiмен көшiп келдi. Жүктердiң үстiңгi жағында “баба көзi” деп, қимай алып келе жатқан екi киiз үйдiң шаңырағы байлау­лы болады. Жолда МАИ қыз­меткерлерi бекер обалы не керек, бiрi де жолдарын бөгемейдi. Тараз қаласына жақын маңдағы бекетке келгенде жүрек тебiрентер ерекше оқиға болады.
“Қарнымның ашқанына емес, қадiрiмнiң қашқанына жылаймын” деген мақалды осындайдан айтқан екен ғой қазекем. Қазақ онкология және радиология ғылыми зерт­теу институтындағы қазақ тiлiнiң мүшкiл халi жаныма бат­қандықтан, “Жас Алашқа” хат жолдап отырмын. Су iшер құдығыма, берген жалақысына отбасымды асырап отырған жұмыс орныма түкiргенiм емес, бiрақ ақиқатты айтпасам ақсақал атыма сын.

“Күлсең, кәрiге күл” деген. Ермектiң атасы мен әжесi сөйлестi дегенше, күлкiге көмiлдiм дей бер. Құлағы ауыр еститiн олардың комедиясына Ермектiң етi үйренген, әсiресе, шайдың үстiнде небiр хикаялар айтылады. Бүгiн де түскi асқа отыра бергендерi сол едi, екеуара диалог басталып кеттi.

“Ешкiмдi сағынбайтын адамда мейiрiм, қайырым болмайды” дейдi психологтар. Рас шығар. Бiрақ ондайлар сирек болуы тиiс. Дей тұрғанмен, қазiр осынау сағыныш сезiмi адамдардың бойынан азайып бара жатқандай. Қазiр ақпарат көп, бiрiн сезiнiп, қуанып үлгiрмей жатып, екiншi бiр өкiнетiн ақпарат кесе-көлденең шығып, еңсенi басады. Әрi қазiр бәрi қолжетiмдi дүниеге айналды. Ал қолжетiмдi дүниеде қадiр-қасиет болушы ма едi?!

Қазiргi кезде бұрын-соңды қолына қалам алмаған, былайша айтқанда, жазу-сызудан бейхабар жандардың, әсiресе, ақ сақалды қарияларымыз бен ақ шашты апаларымыздың өлең жазып, көр­кемдiгi төмен отбасылық кiтаптар шығарып жатқаны баршамызға белгiлi. Ешкiмге таңсық та, қызық та емес, арзан атақты малданғысы келiп “әлекке түсiп” жүргендерiне әрi күлесiң, әрi ұсақталып кеткен болмыстарына қарап қарның ашады.

Мiне, көктемнiң алғашқы айы да басталды. Көп ке­шiкпей жаз да келедi. Қайтадан “жалаңаштану” маусымы басталады. Бұрын бiз “қызға қырық үйден тыю” дедiк, ал ендi еркектi қанша үйден тыю керектiгiн дөп басып айту қиын. Шалдарымыз шортикпен шошаңдайтын уақыт жақындады. Әрине, көп­шiлiкке, яғни бәрiне бiрдей күйе жағуға болмайды.

Ньютон өмiр бойы жақындарына, таныстарына ұйқысының қанбайтынын айтып арызданады екен. Ал оған кiнәлi – Ньютонның өзi. Ол қысы-жазы тiк мұржалы алды ашық пештiң (камин) алдында тұратын креслода ойланып отырып ұйықтауды әдетке айналдырыпты. Әрине, ебедейсiз жағдайда ұйықтағандықтан оның мойны, арқасы, қол-аяғы ауырады. Түннiң бiр уағында денесiнiң ауырғанынан оянған ғалым ұйқылы-ояу төсегiне қарай аяңдайды.

Уақыт-ау,
Не деп айтам бұл iсiңдi,
Күндерiм
Күңкiлi көп мұң ұсынды.
Құдай-ау, жарқ-жұрқ еткен
 жазым қайда,
Аяймын олпы-солпы тұрысымды.
Ордер берiлгенде, орден алғандай қуанғанымнан екi бетiм дуылдап, жүрегi құрғыр зуылдап, әлiм Әмiрика асып кеткендей, аяғымды баса алсамшы! Он сегiз жыл күткен пәтерiм ғой бұл! Бала-шағаммен пәтердi аралап, айдан ағайынымыз келгендей қуаным жүрмiз. Бiр кезде әйелiм:
– Өлә... – деп қалды.
– Немене, өлә? – деп сұрадым мен.
– Мына пәтердiң терезелерi жоқ қой?
“ГЕРОЛЬД БЕЛЬГЕР КIМ?” ДЕГЕН ЖИНАҚТЫҢ ТҰСАУКЕСЕРI ӨТТI
Қазақтың Герағасына айналған аса көрнектi жазушы, аудармашы Һәм қоғам қайраткерi Герольд Бельгердiң мәңгiлiк өмiрiнiң басталғанына қырық күн толуына орай “Герольд Бельгер кiм?” деген жинақтың тұсаукесерi өттi. Қазақстан Жазушылар одағының Әдебиетшiлер үйiнде. Бұл жинақтың жарық көруiне белгiлi сәулетшi Әбдiсағит Тәтiғұлов демеушiлiк жасады. Құрастырушылық және сарапшылық
Екi дүркiн әлем чемпиондары Юрий Мельниченко, Мхитар Манукян, 1998 жылы Швецияның Евле қаласынан елiмiзге алтын медальмен оралған Бақтияр Бәйсейiтовтiң салған соқпақтарына түрен түспегенiне де бiрнеше жылдың жүзi болды. Намысын айбарына қайраған мықтылардың белiн үзiп жiберген жампоздарымыздың жеңiстi сапары жалғаспай қалғанына да 15 жыл өтiптi. Биыл АҚШ ұйымдастыратын әлем бiрiншiлiгiнде грек-рим күресiнiң балуандары көмескiленiп көрiнбеуге айналған сүрлеудi соқпаққа айналдыра ала ма? Талдықорғанда өткен IV жазғы спартакиада мен ел чемпионатында жасындай жарқылдап, шеберлiгiмен көптiң көңiлiнен шыққан Демеу Жадыраев­қа да осы сауалды қойып, аз-кем әңгiмеге тарттық
ЕРЛЕДI, ӨРЛЕДI
Қанат Ислам кәсiпқой бокс­тағы 19-жекпе-жегiнде жеңiске жеттi. Колумбиялық Орландо Де Хесус Эстрадаға қарсы тұрған қандасымыз оны 4-раундта нокаутқа түсiрдi. WBA Fedelatin тұжырымының чемпиондық атағын қорғаған Қанат рейтингтегi көрсет­кiшiн де жақсартты. Бұған дейiн 81-сатыда тұрса, 79-сатыға өрледi. Бұл айқас – қыран Қазақтың қой жылындағы алғашқы айқасы. Әуесқойлар арасында да олжа салып абыройын асқақтатқан Қанаттың кәсiпқой бокстағы толайым табыстары келешектiң еншiсiнде.