1921 жылы 22 наурыздан шыға бастады
Бастапқы
АЙТЫЛҒАН СӨЗ
Қазір зиялы қауым арасында «Елім, жұртым!» деп ұрандаушылар саны басым. Олар бір қарағанда, қазаққа шын жанашыр тәрізді көрінеді. Алайда айналып келгенде, қазақ зиялыларында турашылдық жоқ. Ақиқатында, ұлттың мақсат-мүддесін көздейтін, ұлт үшін шыбын жаны шырқырайтын адам саусақпен санарлық. Осыны біліп отырған халық «біздің зиялыларымыз тым жалтақ» демегенде не дейді?
Автор: Тұрсынбек Кәкішев, жазушы-ғалым
Информационный сервер xFRK: валютные баннеры для Вашего сайта
Жас Алаш №42 (16124) 26 мамыр, бейсенбі 2016

Мәдениет және спорт министрi Арыстанбек Мұхамедиұлының Астанадағы халықпен кездесуi Бiшкекте Қырғызстанның Қазақстан­ға наразылық нотасын тапсырумен жалғасты. Осылайша, президент Нұрсұлтан Назарбаевтың көп мақтап, зор үмiт күткен бес институционалды реформасының жүзеге асу жолы Құдай қосқан көршi, ағайын, бауыр халықтың қабағына кiрбiң түсiрумен басталды.

Қартайып қалды дейiн десең, алпысқа да iлiкпеген. Шаршап жүрген шығар деуге тағы келмейдi, апырып-жапырып тындырған түгi жоқ. Бiрақ неге екенiн кiм бiлсiн, кейiнгi кезде Арыстанбек Мұхамеди­ұлы ауып сөйлеп жүр. Соңғы төрт-бес күннiң iшiнде ғана тiлiнен бiрнеше мәрте сүрiнiп, досқа күлкi, дұшпанға таба болды. Тiптi оның еш ойланбастан аузына келгендi лақ еткiзетiн әдетi қазақты былай қойғанда, қырғыз ағайындардың да ашу-ызасын туғызып жатыр.
Қазақстан Республикасының президентi Н.Ә.Назарбаевқа жұртшылық атынан ҮНДЕУ
Президент мырза!
Митингiге дейiнгi бiр­не­ше күн­нiң iшiнде ондаған белсендi тұт­қын­да­лып, абақтыға қамалды, оның iшiнде оралдық бард Жанат Есентаевқа, атыраулық қоғам қайрат­кер­лерi Макс Боқаев, Талғат Аян, Сағынғали Қапизов, Ғатауғали Боқан және Ерлан Башақовқа қарсы қылмыстық iстер қозғалды. Оларға әлеуметтiк және ұлттық алауыздықты қоздырды, жаппай тәртiпсiз­дiктер ұйымдастыруды көздедi деген ауыр айыптар тағылуда.
Николайдың (Ресей патшасы – ред.) кезiнде арендаға берiлген жер қайтпады. Қазақ жерiнiң түбiне жеткеннiң бiрi – осы аренда болатын. Халықтың сыртынан билеп үйренген қазақтың жуандары арендаға жер бере беретiн. 1904 жылы Жекендi өзенiнiң бо­йындағы Ойыл жәрмеңкесi кезiнде әлгi жуандар елдiң жайлауын орыстарға арендаға берген ғой. Сол жердiң бәрi орыстарға өтiп кетiп, көшпелi қазақтың күнi қараңға айналды.
21 мамыр күнi Сары­арқа кинотетарының артындағы саябақта “Ардагерлер ұйымы” республикалық қоғамдық бiрлестi­гiнiң Әуезов ауданы бо­йынша филиалы салауатты өмiр салтын насихаттауға бағытталған iс-шаралар өткiзуi тиiс едi. “Спорттық шараға келi­ңiз” деп шақырту алған адамдар iлби басып “күн көсем” бастаған бiр­не­ше адамның тас мүсiнi топтасқан алаңға беттеген.   Бiрақ мұздай қаруланған күштiк құрылымның өкiл­дерi саябаққа баратын жолға саптай тiзiлiп тұ­рып алыпты.
Алматыдағы Ұлттық баспасөз клубында өткен баспасөз жиынының “21 мамырдағы ұстау кезiндегi азаматтардың, құқық қорғаушылар мен журналис­тердiң құқығы бұзылғаны туралы” дейтiн атауы қандай ұзақ болса, танымал құқық қорғаушылар келтiрген заңсыздықтар мен бассыздықтардың тiзiмi де сондай ұзын-сонар. Олар Конституциядан бастап, Әкiмшiлiк құқық бұзушылықтар туралы кодекстiң қандай баптары өрескел бұзылғанын жiпке тiзiп бердi.
Қазақта атам заманнан берi “жер дауы”, “жесiр дауы” сияқты талас-тартыстар орын алғанымен, олардың бәрi әдiл би, қара қылды қақ жаратын бiлiктi қазылардың әр даудың дұрыс-бұрысын ақыл таразысына салу арқылы әдiлеттi, оң шешiмiн тауып отырған. Қазiргi, қағаз жүзiндегi тә­уел­сiз, демократиялық, құқықтық та, зайырлы мемлекетпiз деп жария­ланған елiмiздегi жер дауы ушығып, бүкiл әлемнiң назарын өзiне аударып отырғаны анық.
Жер комиссисы мәжiлiсiнде “жер сатылмасын”, сондай-ақ, “жоқ, сатылсын”деген ұсыныстар болған көрiнедi. Шамасы, сату жағындағылар басымдық көрсетсе керек, комиссия мүшелерi жердi қалай сату керектiгi жайында ойласыпты. Жердi сату үдерiсiн кiм жүр­гiзедi, сонау өкiлет берiлген қызметкер қандай жердi қанша көлемде сата алады деген мәселелер талқыланған сияқ­ты.
“Қазақстан Журналистер одағының төрағасы Сейiтқазы Матаевқа қатысты қылмыстық iс қайта өзгертiлдi”, – деп хабарлады “Әдiл сөз” сөз бостандығын қорғау қоры. “Аса iрi көлемде бюджет қаражатын жымқырды” деп айыпталып жатқан ҚР Журналистер одағының төрағасы С.Матаевтың iсi “лауазымы арқылы сенiмдi асыра пайдаланған” деген басқа бапқа өзгертiлдi. “23 мамырда Алматының сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметiнiң
ЖҰРТШЫЛЫҚТЫҢ ШЫДАМЫ ШЕГIНЕ ЖЕТТI
Қазiр облыс аумағындағы бiрнеше елдi мекенде коммуналдық қызмет төңiрегiндегi текетiрес қарапайым халық пен монополистiң “қанжығасында кеткен” жергiлiктi билiк арасындағы бiтiспес айқасқа айналды. Шыдамы шегiне жеткен жұртшылық ештеңеден тайынатын түрi жоқ.
ҚР Бiлiм және Ғылым минис­трлiгiнiң 2015 жылы 11 желтоқсанда өткен ке­ңейтiлген мә­жiлiсiнде 117 жоғары оқу орнының ректорлары “Қазақстан тарихы” пәнiн “Қазiргi Қазақстан тарихы” пәнiмен ауыстыруды бiрауыздан қолдапты. “Қазiргi Қазақстан тарихы” 1991 жылдан, яғни тек тәуелсiздiк алған жылдардан бергi кезеңдi ғана қамтиды. Қазақ халқы 117 ректор мен министрлiктегi жағымпаз жандайшаптардан ғана тұрмайды. Ал тарих деген

Қоғамдағы қазіргі ең өзекті мәселенің бірі – мектептің жағдайы. Өйткені аталмыш сала министрлігі тарапынан жүзеге асырылғалы жатқан реформалар бүгінде ел ішінде алуан түрлі пікірлерді туындата түсуде. Осыған орай біз ҚР білім беру ісінің үздігі Ғани Бектайұлымен сұхбаттасқан едік.

Қазақстан Республикасының президенті Н.Ә.Назарбаев мырзаның назарына
Сіздің шешіміңізбен Жазу­шылар одағының төрағасы Нұр­­лан Оразалин Қа­зақстан Республикасы Сенатының депутаты болып тағайындалған­да, бұл хабарды әркімнің әр түрлі қабыл­дағаны рас. Бірақ мәселе ол туралы емес. Депу­тат­тыққа кімді тағайындаймын десеңіз де, ол өзіңіздің құзы­ры­­ңыздағы нәрсе. Оған төре­лік айтқалы отырған жоқпыз. Мәселе – қазақ әдебиетінің қара шаңырағы болған Жазу­шылар одағының бүгіні мен келешегі жайында.

Парламент депутаттары бірінші кезекте халықтың қайғысы мен қуанышына ортақтасып, елдің жағдайын жақсартуға әрекет етулері керек. Халықпен ісі жоқ, өз көзқарастарын ашық айта алмайтын, басшының айтқанынан шыға алмайтын депутаттар бізге керек емес. Тәуелсіз болғанымызға міне, 25 жыл толды. Осы уақытқа дейін «мына заң неге былай?» деп халық үшін шыр-пыр болған депутатты көрмедім.

Елуге келген мерейтойын атап өтпекші болып дастарқанға керекті азық-түлік алуға шыққан Қуаныш Берденов күтпеген жерден үш бірдей бүлдіршіннің өмірін сақтап қалды. Қуаныш әуелі «Құтқар! Жүгір! Ішінде балалар қалып қойды!...» деп жылап келе жатқан әжейді жолықтырады. Қуаныштың айтуы бойынша, төменгі көшеде бірнеше ескі үйлер болған. Үй иелері үнемі балаларын сыртынан құлыптап, жұмысқа кетеді екен

Мен қарт педагогпін. Бүкіл қуат-күшімді, білімімді шәкірттерді тәрбиелеуге жұм­са­дым. Ал қазір зейнеттемін. Жасым 75-ке келіп қалды. Мына «үштілділік» деген пә­ле қайдан шықты? Мұ­ның бастау көзінде кімдер тұр? Оны жасаған, жоба­лаған кім? Мұн­дай жарымжан жобаны, яғни қазақты да жарымжан ететін, қо­ғамды да жарымжан ететін жоба кімге керек болды? Міне, осы сұрақ­тар­ға біраз­дан бері жауап іздеп жүр­мін.
(Жұмабек Тәшеновтің Н.С.Хрущевқа айтқаны)
«Қылып ал қыларыңды, пісіріп же,
Тірідей отқа қақтап, тұщынып же,
Уатып сүйегімді, күлімді шаш
Көнбеймін мұндай қорлық ісіңізге,
Қазақтың жерін қылғи салам деген
Ой кірмесін өң түгіл түсіңізге!

Алматыда тұрамын. Зейнеткермін. Газет-журналдардың барлығын жібермей оқып жүремін. Көбіне дүңгіршіктен сатып алып оқимын. Біраз жылдан бері байқағаным, газет-журнал сататын орындарда қазақ басылымдарының қадірі жоқ екен. Солардың бірі, өзім ылғи газет сатып алатын Мақатаев көшесінің бойындағы арнайы дүкенге деген өкпем қара қазандай. Сөреге тізілген газеттерге қарасаң

Кеңес өкіметі 70 жыл бойы «жар­қын бола­шаққа әне жетеміз, міне жетеміз» деп халықты алдап келді. Қазақстанның үкіметі де 25 жыл бойы «еліміз әлемдегі дамы­ған елдердің қатарына қосылады» дегенді айтудан шаршаған емес. Халықты бір рет, екі рет, тіпті үш-төрт рет алдауға болатын шығар. Бірақ халықты ұдайы алдай ал­майсың. Біздің халық та жерді сату мен жалға беру жөнінде дау туғанда қатты ширықты.

1966 жылы Төле би (бұ­рын­ғы Новотро­ицк) ауы­лының (Шу ауданы, Жамбыл облысы) бір топ қыз-жігіттері осы ауыл­дың мектеп-интернатында білім алдық. Жас­тық шақтың қызықты күндерін бірге өткіз­ген күндеріміз кеше ғана тәрізді еді. Уақыт қалай тез сырғиды десеңізші! Сол кездегі бозбала мен бойжеткендер қарт­тық кезеңге де жақындап қалыпты. Біздің мектеп бітіргенімізге дәл 50 жыл толыпты.

Соңғы күндері «Қазақстан», «Хабар» арналары жер мәселесіне байланысты біраз отандық фермерлерді, егін шаруашылығымен айналысатын мамандарды сөйлетті. Мәселен, бір қазақ азаматы (аты-жөні есімде жоқ) телеарнадан былай сөйледі:

Олимпиадалық спорт түр­лерiнен елiмiзде әлем чемпионаттары өткiзiлiп жүр. Бұл да әлем елдерiнiң Қазақ мемле­кетiмен санаса бастағанының көрiнiсi. Өзге спорт түрлерiнiң дамығаны, спортшыларымыздың додаларда олжа салғаны жөн-ақ. Қаныңдағы төл спортыңды дамытудың жөнi бiр басқа. Қазақ күресi дамыса деп бiз де сонау 1975 жылдан берi бапкерлiк салада тер төктiк.

АЛТАУЫ АТ ҮСТIНДЕ 
Вадим Присяжнюк бастаған бапкерлердiң әлем чемпионатына қосқан он қызының алтауы жартылай финалға шықты.
Әлем чемпионы Назым Қызайбай үндiстандық Саржубала Самжетсабаны елiне қайтарды. Үндiстандық боксшымен Назым үшiншi рет жұдырықтасып, сү­рiндiрдi. Екi боксшы алғаш рет жұдырықтасқанда үндiстандық­тың мерейi үстем түссе, одан кейiнгi екi жекпе-жекте жеңiс Назымның еншiсiне жазылды. 
ТОЙЫН МЫСЫҚТАРМЕН ӨТКIЗДI
Канадалық Доминик Юссон мен Луис Верона жастайынан үй жануарына, оның iшiнде мысыққа өте жақын болған екен. Олар есейгенде де мысықтармен достығын үзбептi. Жуырда екi жас шаңырақ көтерiп үйлену тойын өткiздi. Тойын олар достарының ортасында ғана емес, Калифорниядағы ит, мысық асырайтын