Заңгерлердiң халықаралық одағының төрағасы Андрей Требков Н.Назарбаевқа «Фемида» сыйлығын не үшiн бердi?
Қола берiп, алтын алу үшiн
Ұялсын дегенi де...
Демократияның дамуыны үлес қосқаны үшiн
Адам құқығы көп тапталатын елдiң басшысы алатын сыйлық бұл...
АЙТЫЛҒАН СӨЗ
«Қазақтың жауы – қазақ» деп шулап келеміз. Неміс екіге бөлінгенде «Немістің жауы – неміс» деп ешкім айтқан жоқ, Корея екіге бөлініп соғысқанда, әлі де екі бөлініп отыр, «кәрістің жауы – кәріс» деп ешкім айтқан жоқ, Вьетнам қақ жарылып қақтығысқанда «вьетнамның жауы – вьетнам» деп ешкім айтқан жоқ. «Адам – адамға қасқыр» деген жалпылама айтылатын сөз болғанмен, дүние жүзінде ондай нәрсе жоқ. Ал «қазақ – қазаққа жау» деп ұран көтеретіндей не басымызға күн туды?
Автор: Мұхтар Мағауин, халық жазушысы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты
Киiкбай ЕШМАНОВ, «ҚазМұнайГаз» БӨ» АҚ, «Өзенмұнайгаз» ӨФ директоры:
Жаңаөзен десе көзi қарақты оқырман ерiксiз елең ететiн жағдайға жеттi. Оған басты себеп соңғы 2-3 жылдың iшiнде болған Жаңаөзен мұнайшыларының бiрнеше ереуiлi. Осы уақыт iшiнде «Өзенмұнайгаз» өндiрiстiк филиалының төрт директоры орнынан кеттi. Қазiр Маңғыстаудың төл перзентi, жаңаөзендiк мұнайшы Киiкбай Жақыпұлы Ешманов сол қызметтi атқарып келедi. Қазақстанның түкпiр-түкпiрiнен елге жанашыр азаматтар «Жаңаөзеннiң мұнайшылары қалай? Тыныштық па?» деп сауал жолдап жатады. Осыған байланысты «Өзенмұнайгаз» ӨФ директоры Киiкбай Жақыпұлы Ешманов мырзамен сұхбаттасқанды жөн көрдiк.
Шынын айту керек, көп қазақтар нағыз мұсылман дiнi қайсы, ондағы түрлi дiни ағымдардың қайсысы дұрыс, қайсысы бұрыс екенiн ажыратып жатпайды. Баласы мешiтке барып, намаз оқып жатса «баламыз түзу жолға түстi, арақ iшпейдi, бұзықтық жасамайды» деп қуанады. Ал бiрақ кейбiр ағымдар жас балаға жайнамазға жығылуды ғана емес, мұсылмандыққа жат нәрсенi үйретiп, мүлдем басқа дүниеге жетелейтiнiне ендi көз жеткiзiп жүрмiз. Маусым айының 22-сiнде Ақтаудағы қатаң режимдi колониядан 21 тұтқын қашып, өздерiн-өзi жарып жiберген оқиға елдi бiр дүрлiктiрген-дi.
Оппозициялық «Азат» партиясы «Көктемгi шақыруының» нәтижесiн шiлiңгiр шiлдеде жариялады. Парламенттi таратып, үкiметтi отставкаға кетiрудi қазiрдiң өзiнде бiр миллион адам қолдап отырғанын партияның баспасөз қызметi аптаның басында хабарлаған. Бұл ақпарат «саяси жауырыншылардың» арасында абың-күбiң әңгiме тудырды. «Азат» партиясының бұл әрекетiнен үмiт күтетiндер де жоқ емес. «Азат» партиясы нелiктен «торғайларды» таңдады? «Бас жаққа барыспайықтың» керi ме? Әлде мұның өзiндiк себептерi бар ма? «Азаттың» талабына президент мойынсұна ма? Үкiмет отставкаға кетiп, парламент тарағанда не өзгередi? Мұның жай-жапсарын «Азат» жалпыұлттық социал-демократиялық партиясының тең төрағасы Жармахан Тұяқбайдан сұраған едiк.
Бавна ДАВЕ, Лондон университетiнiң шығыстану және африкатану мектебiнiң оқытушысы, доктор:
Лондон университетiнiң шығыстану және африкатану мектебiнiң оқытушысы, доктор Бавна Даве жақында ғана «Азаттық» радиосының тiлшiсi, белгiлi журналист, шығыстанушы Ғалым Боқашқа арнайы сұхбат бердi. Қазақстан туралы өз ойын бүкпесiз, ашық айтқан Бавна Давенiң ой-пiкiрлерi кәсiби тұрғыдан да, саяси тұрғыдан да өте әдiл көрiндi. Сол себептi де бiз бүгiн осы сұхбатты өз оқырмандарымызға қаз-қалпында ұсынуды жөн көрдiк.
«Жас Алаштың» өткен 15 маусымдағы 47 санында ҚР Ауыл шаруашылығы министрлiгiне қарасты «ҚазАгро» Ұлттық басқару холдингiнiң iрi қараны бордақылауға арналған агроөндiрiстiк кешендер тұрғызу бағдарламасы жөнiнде «Шетелден келген мал шекемiздi шылқылдата ма, әлде шығынға батыра ма?» деген тақырыппен мақала жарияланған болатын. Оны оқып, танысқан осы саланың маманы, белгiлi ғалым Ағыбай Смағұлов бiзбен хабарласып, бұл мәселенiң өте орынды көтерiлгенi жайлы айтып, мүмкiншiлiк болса, әрi қарай өрбiтсек деген тiлек айтқан-ды. «Бүгiн бiздер шеттен мал тасымай-ақ, отандық мал тұқымын асылдандыру арқылы жақсы нәтижеге қол жеткiзе аламыз» дейдi Ағыбай Құсманұлы.
ҚОҒАМДЫ ҚЫРҒЫЗСТАНДАҒЫДАЙ ҚАЙҒЫЛЫ АХУАЛҒА БАСТАП АЛЫП КЕЛЕ ЖАТҚАН АЛДАМПАЗ КӨШБАСШЫНЫҢ ҚАЗАҚ ХАЛҚЫНА ТҮККЕ ДЕ ҚАЖЕТI ЖОҚ
Техника ғылымдарының докторы, лазерлiк техниканың бiлгiр маманы, КСРО Мемлекеттiк сыйлығының лауреаты (1984 жыл), саясаткер Ғалым Әбiлсейiтов қазiр Мәскеуде тұрады. ҚР президентi Н.Назарбаевтың арнайы шақыртуымен Ғалым Әбiлсейiтов 1991 жылы Қазақстан үкiметiнде жауапты қызметтер атқарды. Ол әуелi Ғылым және жаңа технологиялар министрi болды, артынан Қазақстан премьер-министрiнiң орынбасары болып тағайындалды. Билiкпен келiсе алмаған Ғ.Әбiлсейiтов 1996-97 жылдары оппозицияға өттi. Мұрат Әуезовпен бiрге “Азамат” партиясының жетекшiсi де болды. 1997 жылдың аяғында билiктiң саясатына қарсы аштық жариялаған Ғ.Әбiлсейiтов өз денсаулығына үлкен нұқсан келтiрiп алды. Артынан денсаулығын түзеу үшiн отбасымен бiрге Мәскеуге кеттi де, сол жақта бiржолата қалып қойды.
Бүгiн қазақстандықтар үшiн мереке. Бiрақ, бiз қандай той тойлап жатырмыз: Астананың 12 жылдығын ба, әлде президент Н.Назарбаевтың 70 жылдығын ба? Егер Астананың 12 жылдық тойы болса, неге соншалықты даңғазамен, дабырамен өтуде? Әлде президент айналасындағы жағымпаздар мен жандайшаптар Астана күнiн сылтау қылып, президенттiң туған күнiн тойлап жүр ме? Халық үшiн бұл мерекенiң қаншалықты мәнi бар? Осы сауалдарға жауап iздеп көрдiк.
«UMEF» ЖШС қарағандылық кәсiпорынның директоры Надежда Штеркельдiң ойынша, сенiмдi әрi уақыт сынынан өткен серiктестерiң болған жағдайда ғана әлемдiк қаржы дағдарысының салдарынан сүрiнбей өтуге болады. Компанияға қолдау көрсеткен Қазкоммерцбанк сондай серiктес бола алды. Банк «Даму» қорының ШОБ-ты қолдау бойынша мемлекеттiк бағдарламаның 4-iншi траншы шеңберiнде компанияға кредит бердi.
Арман Қани– 1954 жылы, 22 ақпанда Павлодар қаласында туған. Ақын, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесi, журналист, Халықаралық «Қазақ тiлi» қоғамы Павлодар облыстық ұйымы «Ертiс дидары» газетiнiң редакторы. Саяси-қоғамдық iстерге 15 жасынан бастап араласқан ұлтшыл күрескер. 1969 жылы Павлодар қаласындағы №3 облыстық мектеп-интернатта (қазiргi Ы.Алтынсарин атындағы облыстық гимназия-интернат) оқып жүрген кезiнде ұлтттық мұрат-мүдденi көздеген жасөспiрiмдердiң «Жас ұлан» атты жасырын саяси ұйымын құрып, жұртшылықты кеңестiк отаршылдыққа қарсы
ПРЕЗИДЕНТТIҢ БЕДЕЛIН ТҮСIРУГЕ МҮДДЕЛI ТОПТЫҢ IШIНДЕ ДЕПУТАТТАР ДА БОЛУЫ МҮМКIН
– Осыдан тура бес жыл бұрын, нақтырақ айтсам, 2005 жылдың 31 наурызында “Жас Алаш” газетi бетiнде “Ашық әңгiме” айдарымен Сiзбен арнайы сұхбат жүргiзген едiм. Бұл ашық әңгiме “Ел басқарған адамның тiрлiгiне отбасы мүшелерiнiң араласуы үлкен қатер...” деп аталған екен. Осы әңгiмеде көтерiлген мәселелер өмiрде тура солай болып шықты. Болжамдарыңыз да айна-қатесiз дәл келдi. Әрине, Сiз өз ойыңызды “өмiрде олай болмасын, олай болмауы керек” деген жанашырлықпен айтқан едiңiз...
Кәрiм аға адвокаттық жұмыстан қолы қалт еткенде өлең жазады, ән шығарады. Күнi бүгiнге дейiн отызға жуық ән шығарыпты. Және де сол әндердi өзi орындайды. Ағамыздың прозаға да ауық-ауық түрен салып қоятыны бар. 2005 жылы «Өнерiм — өмiрiм» атты жыр жинағы, 2008 жылы «Жолаушы» атты детективтi повесi жарық көрдi. Ал өлеңдерi республикалық басылымдар да жиi жарияланып тұрады. Мерейтойы қарсаңында Кәрiм ағаны редакциямызға арнайы шақырып, әңгiме-дүкен құрған едiк.
– Қазiр әлемде рухсыздану үрдiсi жүрiп жатыр. Бiздiң елде де аз жылдың iшiнде рухсыздану дертi терең тамырын жайды. Билiк те бiрiншi қатарға экономиканы қойып, адами, рухани құндылықтарды екiншi қатарға ысырып тастады. Бұл – түбегейлi қате! Себебi, экономиканы жасайтын – адам. Ал адамда рухани парасат болмаса, ол қоғамға үлкен қауiп төндiредi. Сондықтан мұндай саясатты алға тарту қоғамның адасуы деп бiлемiн. Кезiнде Гитлерден Шығыстағы елдерге қандай саясат қолдану керек деп сұраған. Сонда Гитлердiң:
Әуезхан ДАРИНОВ, Қазақстан фермерлер одағының президентi: Қазақстан тәуелсiздiкке қол жеткiзгеннен берi, басынан дау арылмай келе жатқан саланың бiрi — ауыл шаруашылығы. Кеңес уақытында ақтылы қой, алалы жылқы өсiрiп, қырманы қызыл дәннен арылмаған ауылдардың тоқсаныншы жылдан былай қарай берекесi қаша бастады. Тәуелсiздiктiң алғашқы күнiнен бастап адамға қажетi болмай, ажарынан айырылған ауылдардың сондағы күйi әлi де көз алдымызда. Тiптi сол уақытта “Қазақстанға ауыл шаруашылығының қажетi жоқ, керектiң барлығын шетелден сатып аламыз” деген “қанатты сөз” жиi айтылатын.
Ұлы Отан соғысына – 65 жыл. Дүниенi дүр сiлкiндiрген сұрапыл соғыстың анықталмаған құпиялары әлi де жетерлiк. Оның iшiнде қазақ халқына қатысты ақиқаттың талай есiгi жабылып, жарияланбағаны бар. Дәл осы ақиқаттың қыр-сырын ашуда белсендiлiк танытып жүрген тарих ғылымдарының докторы, профессор, академик Тiлеу КӨЛБАЕВТЫ ашық әңгiмеге тарттық.
– Тiлеу аға, Сiздi республика жұртшылығы Ұлы Отан соғысының тарихын зерттеушi ғалым ретiнде жақсы бiледi. Осындай күрделi тақырыпқа келуiңiздiң себебi неде?
Қазақстандағы халықтың өмiр сүру деңгейi, тұрмыс-тiршiлiгi қандай? Тапқаны тамағына жете ме? Осы және басқа да әлеуметтiк мәселелерге жауап iздеу мақсатында “Стратегия” әлеуметтiк және саяси зерттеулер” қоғамдық қорының төрайымы Гүлмира Iлеуованы әңгiмеге тарттық.
– Көршiлес мемлекеттермен салыстырғанда қазақстандықтардың тұрмыс-тiршiлiгi қай деңгейде?
